Λεξιλογικές -Ετυμολογικές ασκήσεις ,Ενότητα 3 ,Αρχαία Β΄ Γυμνασίου

Α. Λεξιλογικές Ασκήσεις

 Αντώνυμα (Αντίθετα):
Να βρείτε στο κείμενο της ενότητας 3  τις λέξεις που είναι αντίθετες με τις παρακάτω:

• ἐχθρούς        ........................
• μισεῖν           ........................
• ἀλήθεια          ...................... ( νοηματικά στο κείμενο)
• ψέγειν          ........................

Β. Ετυμολογική Συγγένεια (Νέα Ελληνικά):
1.Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου, να γράψετε δύο (2) ομόρριζες λέξεις (απλές ή σύνθετες) της Νέας Ελληνικής:

βίῳ:       (π.χ. βιωματικός, αναβίωση)

πράξεις: ............................................................

ἀλήθεια: ............................................................

ὄψεων: ............................................................

διήγημα: ............................................................

2.Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου, να βρείτε δύο (2) ομόρριζες λέξεις (απλές ή σύνθετες) στη Νέα Ελληνική, προσέχοντας τις σημασιολογικές αλλαγές:

ἐκβάλλοι (από το βάλλω): ............................................................

ἀναλαμβάνῃ (από το λαμβάνω): ............................................................

ἀπαιτῶσι (από το αἰτέω-ῶ): ............................................................

καταλειπόμενον (από το λείπω): ............................................................ 

Γ. Σύνθεση Λέξεων:
1.Το κείμενο χρησιμοποιεί τις λέξεις φιλόφιλον και φιλόπατριν. Χρησιμοποιώντας το πρώτο συνθετικό φιλο- (αγαπώ), να σχηματίσετε λέξεις που να αποδίδουν τις εξής έννοιες:

Αυτός που αγαπά τη μάθηση: ........................

Αυτός που αγαπά τους ανθρώπους και κάνει δωρεές: ........................

Αυτός που αγαπά την τέχνη: ........................

2. Σύνθεση με Προθέσεις & Αχώριστα Μόρια 

Χρησιμοποιώντας λέξεις του κειμένου, να σχηματίσετε νέα σύνθετα στη Νέα Ελληνική σύμφωνα με τις οδηγίες: 
ἀλήθεια: Σχηματίστε ένα ρήμα που σημαίνει «επιβεβαιώνω την αλήθεια κάποιου πράγματος» (πρόθεση ἐπί + ἀλήθεια): ........................................

φίλους: Σχηματίστε μια λέξη που δηλώνει την αγάπη για τον άνθρωπο (φίλος + ἄνθρωπος): ........................................

γράφω (από την οικογένεια της ἱστορίας/διηγήματος): Σχηματίστε τη λέξη που δηλώνει την περιγραφή της ζωής κάποιου (βίος + γράφω): ........................................ 

 3. Η σημασία των «Συν-» (Σύνθετα με την πρόθεση Σύν) 

Το κείμενο έχει πολλές λέξεις με την πρόθεση σύν (συμμισεῖν, συναγαπᾶν). Να αντιστοιχίσετε τις παρακάτω λέξεις της Νέας Ελληνικής (που έχουν ως β' συνθετικό λέξεις του κειμένου) με τη σημασία τους: 

Λέξη	Σημασία
1. Συμβίωση	α. Η ταυτόχρονη εξέλιξη ή πρόοδος.
2. Συνύπαρξη	β. Η κοινή ζωή δύο οργανισμών ή ανθρώπων.
3. Συμπάσχω	γ. Η κατάσταση όπου δύο πράγματα υπάρχουν μαζί.
4. Συνάνθρωπος	δ. Νιώθω τον πόνο του άλλου, δείχνω ευσπλαχνία.
5. Συμπόρευση	ε. Ο άλλος άνθρωπος με τον οποίο μοιραζόμαστε την κοινωνία.
4. Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου γράψτε μια νέα σύνθετη  λέξη  της Νέας Ελληνικής χρησιμοποιώντας το δεύτερο συνθετικό τους.   Λέξη Κειμένου  Α' Συνθετικό      Β' Συνθετικό     Νέα Σύνθετη Λέξη   φιλόπατριν           φίλος                    πατρίς         (π.χ.συμπατριώτης)   ἐκβάλλοι             ἐκ                          βάλλω                  συναγαπᾶν        σύν                         ἀγαπῶ                  ὑποδεικνύωσιν ὑπό                       δείκνυμι                Δ. Παιχνίδι με τα στερητικά (α- στερητικό)  Ο Πολύβιος χρησιμοποιεί τις λέξεις ἀχρειοῦται (α- + χρεία) και ἀνωφελές (α- + ὄφελος). Να σχηματίσετε τα αντίθετα των παρακάτω λέξεων χρησιμοποιώντας το α- (ή αν-) στερητικό:  αἰδώς (ντροπή)             ........................    (αυτός που δεν έχει ντροπή)         ἴσος        ........................           (αυτός που δεν είναι ίσος)         νόμος ........................         (αυτός που παραβαίνει τον νόμο) Ε. Ετυμολογικές Οικογένειες (Αναζήτηση Ριζών) Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου, να βρείτε δύο (2) λέξεις της Νέας Ελληνικής που ανήκουν στην ίδια οικογένεια (ομόρριζες), αλλά να ανήκουν σε διαφορετικά μέρη του λόγου (π.χ. ένα ουσιαστικό και ένα επίθετο):    α. μισεῖν (από το μῖσος): .................... (ουσιαστικό), .................... (επίθετο)    β.ἐλέγχειν: .................... (ουσιαστικό),   .................... (επίθετο   γ.ἀφαιρεθεισῶν (από το αἱρέω-ῶ):   .................... (ουσιαστικό),  ...................(επίθετο)    δ.διήγημα (από το ἡγέομαι-οῦμαι): .................... (ουσιαστικό), .................... (επίθετο)
ΔΕΙΤΕ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ 3